tramvay

Cumartesi akşamı Amerikan bağımsız sinema yönetmenlerinden Gus Van Sant’ın Elephant isimli filmini izledim. 2003 yapımı film 20 nisan 1999′da Eric Harris ve Dylan Klebold isimli iki ogrencinin, toplam 23 kisiyi oldurup sonra da intihar ettikleri Columbine Lisesi Katliamı’nı konu alıyor. Aykırı yönetmen Gus Van Sant’ın kurmaca bir dille sinemaya aktardığı olay, sıradan bir okul günü olarak başlayan fakat giderek karmaşık ve içinden çıkılmaz bir noktaya taşınan olayın yeniden canlandırılması gibi ekrana yansıyor. Oscar ödüllü bağımsız sinema yönetmeni Gus Van Sant ismiyle çok karşılaşmama rağmen filmlerini pek de bilmediğim bir yönetmen. Tabi ki gösterildiği yıl çok ses getiren ve ardından Oscar ödülü de alan Good Will Hunting’i ve bir de Kurt Cobein’in yaşamının son anlarını anlattığı Last Day filmini saymazsam. Elephant yani Fil filmine yeniden dönersem açık söylemek gerekirse film beni kendisine bir türlü ısındıramadı. İsmindeki metaforik anlamı dikkate almazsam (Amerika’daki silah karşıtlarının yaşanan hiçbir şeyi unutmama ve hafızada tutma) sıradan şiddet karşıtı bir filmdi diyebilirdim film için ama benim kanaatimce filmde gerçek anlamda bir şiddet karşıtlığı ve eleştirisi de yoktu. Minimal ve bağımsız sinemanın “amatör oyuncular, uzun sekanslar, diyalogsuz planlar, vs.” gibi özeliklerini bütünüyle taşımasına rağmen, beklediğim gerilim ve çarpıcılık duygusundan hayli uzak, hayli sıradan hatta zaman zaman sıkıcı bir filmdi. Columbine katliamını gerçekleştiren karakterlerin gerçekte Natural Born Killers filmindeki karakterlerden etkilendiklerini ve kendilerine onları örnek alarak planladıkları katliamın sıradan, hatta sıkıcı denebilecek bir okul günü olarak başladığını saymazsak bence olayın nedenleri ve akışı olması gerekenden çok heyecansız bir dille perdeye aktarılmış. Filmin Altın Palmiye ve En iyi Yönetmen ödülünü de almış olduğunu bilmeme rağmen ödüllerin hangi gerekçelerle verilmiş olduğunu kafamda hala bir yere oturtamamış olmamı da ifade etmek isterim. Filmin bana göre iyi yönleri, takip planlarının farklı gözlerle ve farklı açılardan izleyiciye yeniden gösterilerek, zor olan bir yöntemle sinema izleğinin zenginleştirilmesi, karakterlerin ki zaten hepsi amatör oyunculardı alabildiğine doğal oyunculukları ve sanatın ruhları estetize ettiği genel kanısını bir anda altüst eden çarpıcılıkta, biraz önce piyano çalan gencin bir anda ölüm makinesine dönüşüyor olmasıydı… Beni sıkan yanları ise takip bölümlerinin gereğinden uzun sürmesi ve takip esnasında olması gereken gerilim ve heyecan duygusundan yoksun olması, lise öğrencilerinin neden bir anda ölüm makinesine dönüştüklerine dair nedenlerin bana göre kapalı kalması, (Filme konu olan olayın ve background’ının bilinirlik düzeyi) filmdeki karakterlerin hiçbirisiyle özdeşim kuramayışıma karşılık neden ilk önce okulda dışlanan kızın öldürüldüğü ve (Belki de ilk kurbanın masumiyet olmasıydı anlatılmak istenen.) filmin neredeyse tümüne yayılan eşcinsellik vurgusuydu. Yönetmenin kişisel tercihlerini hesaba katmazsak, sinemada çokça vurgu yapılan bu gerçekliğin filme konu olan olayların neresinde durduğunu hala da bilmiyorum. Aslında çok merak da etmiyorum. Sonuç itibariyle şiddetin kimden ve nasıl geldiğinden ziyade, hatta nedenlerini de bir tarafa bırakırsak, hiç değilse yaşamın kutsallığı ve bir o kadar da yalınlığı ve sıradanlığı üzerine iyi duygular bırakan bir filmdi. Şimdi bu ne perhiz bu ne lahana turşusu denebilir elbette ama sıkıcı, sarsıcı olmaya çalışarak şiddetin kötülüğünü anlatmaya çalışmış ama yeterince başarılı olamamış ve karakterlerin gözünden ölümün kutsandığı, buna karşın şiddet karşıtlığı alt mesajının verilmeye çalışıldığı filmde bence pek çok şey havada ve yarım kalmış. Bu nedenle de filmden kendime çıkartacağım tek pay olarak öldürmekten ziyade yaşatmanın kutsallığı kaldı. Belki de yönetmen bu anlamda amaçladığına da ulaşmış oldu. Birde öldürmenin mi, yoksa yaşatmanın mı daha fazla haz verici olduğu sorusu…